02: One Second Before

---

Key Concepts #

• Triune brain model (MacLean) — simplified organizing metaphor, NOT literal:
  • Layer 1: Ancient — automatic regulatory functions (body temp, hunger, stress). พบในสัตว์เลื้อยคลาน
  • Layer 2: Limbic system — emotions. ขยายในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ส่งสัญญาณให้ layer 1 สร้าง bodily emotional responses
  • Layer 3: Neocortex — cognition, memory, abstraction. ขยายใน primates สามารถกระตุ้น layer 2 และ 1 (อ่านข้อความน่ากลัว → ขนลุก)
• Cortex/limbic false dichotomy: มี bidirectional projections เชื่อมต่อกัน — frontal cortex คือ "honorary limbic member" (Nauta)
• Autonomic nervous system: SNS (fight/flight/fear/sex, norepinephrine) vs. PNS (calm/vegetative, acetylcholine). SNS activation เหมือนกันทั้งตอน murderous rage และ orgasm — the opposite of love is indifference, not hate

Amygdala #

• Dual role: ศูนย์กลางของทั้ง aggression และ fear/anxiety ความกลัวเพิ่ม aggression เฉพาะในผู้ที่มีแนวโน้มอยู่แล้ว; ใน subordinates ที่ไม่มีทางออกที่ปลอดภัย, ความกลัว ยับยั้ง aggression
• Fear conditioning (LeDoux): Basolateral amygdala (BLA) เรียนรู้ที่จะ associate conditioned stimulus กับ unconditioned stimulus. Extinction คือการเรียนรู้แบบ active ("เสียงนี้ไม่น่ากลัวแล้ว") — ไม่ใช่ passive forgetting
• Sensory shortcut: Sensory info ถึง amygdala โดยตรงจาก thalamus (ข้าม cortex) — เร็วแต่ไม่แม่น อธิบายการเห็นมือถือเป็นปืน
• Key outputs: BNST → hypothalamus (hormonal stress response) → brain stem (SNS activation) → locus coeruleus (norepinephrine)
• Social uncertainty: Amygdala active ระหว่าง unstable social rankings, การต่อต้าน conformity, ambiguous risks
• Amygdala-lesioned individuals: atypically generous ใน Ultimatum Game — แสดงว่า default state คือ trust; amygdala เรียนรู้ vigilance และ distrust

Key Evidence — Amygdala #

• Urbach-Wiethe patients: บกพร่องในการตรวจจับ angry facial expressions
• Charles Whitman (Texas Tower sniper): glioblastoma กดทับ amygdala + ประวัติถูกทารุณในวัยเด็ก — ไม่ใช่ "tumor = murderer" แต่เป็น interacting risk factors
• PTSD: amygdala overreactive, ขยายขนาดเมื่อ chronic
• Psychopaths: amygdala เล็กลง, reactive น้อยลง — ความรุนแรงเป็น instrumental, ไม่ใช่ reactive

Frontal Cortex #

• Primary function: "Makes you do the harder thing when it's the right thing to do" — working memory, executive function, gratification postponement, impulse control, emotion regulation
• Distinctive features: สมองส่วนที่วิวัฒนาการล่าสุด; unique von Economo neurons (พบเฉพาะในสปีชีส์ที่ซับซ้อนทางสังคม: มนุษย์, วาฬ, โลมา, ช้าง); ส่วนสุดท้ายที่ matured (mid-twenties)
• dlPFC: "The decider of deciders" — rational, cognitive, utilitarian. ส่วนที่วิวัฒนาการล่าสุด. เมื่อ silenced (TMS), subjects ยอมรับข้อเสนอแย่ๆ ที่ปกติจะปฏิเสธเพื่อผลประโยชน์ในอนาคต
• vmPFC: Limbic-connected, emotional gut-feeling decision making. Damage → poor social judgment, ไม่สามารถเรียนรู้จาก negative feedback, ตัดสินใจแบบ utilitarian (ยอมสละสมาชิกครอบครัวหนึ่งคนเพื่อช่วยห้าคนแปลกหน้า)
• Somatic marker hypothesis (Damasio): vmPFC รัน "as if" simulations ว่าผลลัพธ์ต่างๆ จะรู้สึกอย่างไร — emotional memories of possible futures
• Trolley problem (Greene & Cohen): ผลักคน (personal) → activates vmPFC + amygdala + dlPFC → ส่วนใหญ่ปฏิเสธ. ดึงคันโยก (impersonal) → activates dlPFC alone → ส่วนใหญ่ยอมรับ. ตัวเลข trade-off เท่ากัน, การตัดสินใจตรงข้าม
• Cognitive load: Frontal cortex metabolically expensive — depleted by prior effort. หลังจาก cognitive load, คน become less prosocial, less charitable, more likely to lie. Self-control คือ finite resource
• Stress and "imp of the perverse" (Wegner): Stress dissociates สอง frontal streams — ทำให้ทำสิ่งที่ตรงข้ามกับที่ตั้งใจ

Key Evidence — Frontal Cortex #

• Frontotemporal dementia: ฆ่า von Economo neurons ก่อน → behavioral disinhibition
• REM sleep: frontal cortex offline → dream logic, emotional tsunamis
• Social network size correlates with PFC subregion size; การสุ่ม assign ลิงให้อยู่กลุ่มใหญ่ขึ้น → PFC ขยาย

Mesolimbic/Mesocortical Dopamine System #

• Dopamine is NOT about reward/happiness: มันเกี่ยวกับ (a) anticipation of reward, (b) motivation/goal-directed pursuit, (c) discrepancy from expectation
• Schultz's monkey experiments: Dopamine หลั่งเมื่อไฟสัญญาณติด (anticipation), ไม่ใช่ตอนได้รับรางวัล. ได้มากกว่า/เร็วกว่าที่คาด → burst. ได้น้อยกว่า/ช้ากว่า → decrease
• Intermittent reinforcement: 50% reward probability produce maximal dopamine — uncertainty fuels anticipation
• Temporal discounting: เราประเมินมูลค่าของ delayed rewards ต่ำเกินไป. dlPFC และ vmPFC code for time delay

Insula #

• ประมวลผล gustatory และ olfactory information — บอกเราเกี่ยวกับรสชาติและกลิ่น
• Central role in disgust: บริเวณเดียวกับที่ตอบสนองต่อ gustatory disgust ก็ตอบสนองต่อ moral disgust — อ่านเกี่ยวกับการกระทำที่น่ารังเกียจทางศีลธรรม → insula activation → literal nausea
• Bidirectional: การคิดถึง immoral acts ทำให้เครื่องดื่มรสชาติแย่ลง; กลิ่นเหม็นทำให้คนตัดสิน moral violations รุนแรงขึ้น
• Insula เป็นตัวอย่างของ neural reuse — circuitry ที่ evolved สำหรับ physical disgust ถูก co-opted สำหรับ moral disgust

Anterior Cingulate Cortex (ACC) #

• Conflict/error monitor: ตรวจจับความขัดแย้งระหว่างสิ่งที่คาดหวังกับสิ่งที่เกิดขึ้น
• Shared neural substrate สำหรับ physical และ social pain: Social exclusion activates ACC neurons เดียวกับ physical pain — สมอง literalize "heartache"
• เชื่อมโยง empathy: monitoring someone else's misfortune และสรุปว่า "ฉันก็ไม่อยากเจอแบบนั้น" ต้องการ shared self-representation ที่ ACC

Serotonin #

• Low serotonin predicts impulsive aggression (ไม่ใช่ premeditated violence) — steep temporal discounting, trouble inhibiting habitual responses, impulsive suicide
• Tryptophan depletion studies: แสดง causation (ไม่ใช่แค่ correlation) — ลด serotonin precursor → เพิ่ม impulsive aggression ในผู้ที่มีแนวโน้มอยู่แล้ว
• Paradox of SSRIs: ไม่ได้แค่ "reduce aggression" — มี complex, context-dependent effects; serotonin enhances dopamine's effects on goal-directed behavior
• 5-HIAA levels ใน CSF ทำนาย impulsive violence และ suicide — serotonin ต่ำเป็นตัวบ่งชี้ทางชีวภาพของ impulsivity, ไม่ใช่ aggression ทั่วไป